Web Sitesi Yaptırma Fiyatları: Kalem Kalem Döküm

“Kurumsal web sitesi” bir etikettir, kapsam adı sayılmaz. Aynı etiketin altında beş sayfalık bir tanıtım sitesi de durur, on yedi ayrı hizmet sayfası olan bir yapı da. İkisini tek bir fiyat aralığına koyan tablolar bu yüzden bütçe planı yerine geçmiyor.

Sayfa sayısı üzerinden fiyatlama da yanıltıcı olabiliyor. Denetlediğimiz bir kurumsal sitede on yedi hizmet sayfası şablon olarak hazırdı, ama her birinin içeriği boştu. Teslim edilen şey on yedi sayfa görünüyordu. Ortada ise tek bir şablonun on yedi kopyası vardı ve arama motorları açısından bu, ince içerik riski taşıyan bir yapıdır.

Sayı arttı, değer artmadı.

Bir bakın elinizdeki teklife. Sayfa listesi var mı, hangi sayfanın metnini kimin yazacağı yazıyor mu, formun talebi nereye düşeceği belirtilmiş mi? Bu üç satır yoksa elinizdeki şey bir fiyat teklifi sayılmaz, bir tahmindir.

Kapsamı netleştirmenin en hızlı yolu, işletmenin ihtiyacını tek cümleye dökmek. “Bir web sitesi istiyorum” yerine “altı hizmetimiz var, her biri için ayrı sayfa, bir randevu formu ve her sayfada WhatsApp butonu istiyoruz” demek, gelen teklifleri birbiriyle karşılaştırılabilir hale getirir ve teslimde çıkan sürprizlerin çoğunu daha ilk görüşmede keser.

Bir sitenin toplam gideri tek bir faturadan çıkmaz. Kalemlerin bir kısmı ajansa, bir kısmı barındırma sağlayıcısına, bir kısmı da doğrudan işletmenin kendi cebine iş düşürür. Tutarları buraya yazmıyoruz; teklif işletmenin ihtiyacına göre hazırlanıyor ve kalemlerin piyasa fiyatı sağlayıcıdan sağlayıcıya ciddi biçimde değişiyor.

Yabancı kaynaklı maliyet listelerinde geçmeyen birkaç kalem var. Bunlar Türkiye'de faaliyet gösteren bir işletmenin sitesini doğrudan ilgilendiriyor.

Alan adı uzantısı bunlardan biri. 14 Eylül 2022'de TRABİS faaliyete geçtiğinden beri .com.tr için belge istenmiyor. TRABİS duyurusu bunu “com.tr, org.tr ve net.tr uzantılı alan adları artık belgesiz şekilde tahsis edilecektir” diye yazıyor. Aynı duyuru tahsis kuralını da veriyor, “tahsis işlemleri ilk gelen ilk alır kuralına göre gerçekleştirilecektir” diyor. İşletme adınıza yakın bir .com.tr düşünüyorsanız, o alan adını marka tescilinizi beklemeden almanız gerekebilir.

İkinci kalem formlarla geliyor. Sitenizde randevu ya da teklif formu varsa kişisel veri topluyorsunuz demektir. KVKK'nın aydınlatma yükümlülüğü sayfası yükümlülüğün doğduğu anı net söylüyor. Veri sorumlusu, gerekli bilgileri “kişisel verilerin elde edilmesi sırasında” ilgili kişiye sağlamakla yükümlü; aynı sayfa “ilgili kişi, kişisel verisinin işlendiği her durumda aydınlatılmalıdır” diyor.

Metnin hukuki içeriği için bir hukukçuyla çalışın. Ajanstan isteyeceğiniz şey, bu metinlerin form ekranında ve sayfa altında nasıl görüneceğidir.

Üçüncü kalem yalnız satış yapan siteleri ilgilendiriyor. T.C. Ticaret Bakanlığı'nın ETBİS kayıt ve bildirim esasları duyurusu kaydın zamanını “hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcılar faaliyete başlamadan önce kayıt olacaktır” diye tarifliyor. Aynı duyuru kayıtta nelerin girileceğini de sayıyor ve listede alan adı bilgisi geçiyor. Yani alan adınız belli olmadan bu adımı tamamlayamazsınız ve kayıt, siteden satış başlamadan önce yapılıyor.

Unutuluyor ikinci yıl çoğu zaman. İlk teklif tek seferlik yapım işini ve genelde ilk yılın aboneliklerini içerir; site yayına çıktıktan on iki ay sonra ise geriye yalnız yinelenen kalemler kalır ve bu kalemlerin toplamı işletmenin sabit gideri haline gelir.

• Alan adı: yıllık yenilenir, tarifesi sağlayıcıya ve uzantıya göre değişir.
• Barındırma: aylık ya da yıllık yenilenir; ilk yıl indirimli paketlerin ikinci yıl hangi tarifeden yenileneceğini baştan sorun.
• Tema ve eklenti lisansları: yıllık lisanslarda süre dolduğunda güncelleme ve destek kesilir, site çalışmaya devam eder ama güvenlik yamaları gelmez.
• Kurumsal e-posta: kullanıcı başına aylık ücretlendirilir.
• Bakım ve yedekleme: ajansla anlaşmaya bağlıdır; kapsamı ayda kaç saat ya da kaç değişiklik olduğu yazılmalıdır.

İkinci yılın toplamını teklif aşamasında yazılı isteyin. Bunu sormak ajansı zorlamaz, kalemlerin hepsi baştan bellidir. Hosting ve bakım hizmetimizde bu kalemlerin nasıl ayrıştığını anlattık.

Bütçeyi çoğu zaman pahalı bir özellik şişirmiyor. Ertelenen bir karar şişiriyor. Sahada en sık gördüğümüz dört kalem, teklif aşamasında yarım saatlik bir konuşmayla çözülebilecek işler olduğu halde çoğunlukla teslim haftasında gündeme geliyor ve o noktada düzeltmenin maliyeti baştan yapmanın maliyetine yaklaşıyor.

• Fotoğrafı optimize etmemek. Bir restoran ve kafe projesinde yüzlerce MB'lık sıkıştırılmamış ham fotoğraf site kaynağına girmişti. Bu tür dosyalar hem barındırma alanını doldurur hem de sayfayı telefonda yavaşlatır, ki mobil hız doğrudan ziyaretçi kaybına dönüşebiliyor. Neden önemli olduğunu site hızı yazımızda ayrıntılandırdık.
• İçeriği geç göndermek. İşletmelerden en geç gelen şeyler hep aynı çıkıyor. Gerçek bir e-posta adresi, açık adres, referans izinleri, gerçek yorumlar, profesyonel fotoğraf, alan adı bilgisi. Bunlar gelmeden proje durur ve her duraklama teslim tarihini ileri iter.
• Kullanılmayacak özelliği baştan almak. Çok dilli yapı, üyelik sistemi, online ödeme. Üçü de geliştirme süresini uzatır ve arkasından bakım yükü doğurur. Bir catering projesinde teklif formunu e-posta yerine WhatsApp mesajına çevirmiştik; işletme sahibi talepleri telefonundan anında görmeyi tercih etti. Daha az kod, daha hızlı cevap.
• Sayfa sayısını hedef yapmak. Yirmi boş sayfa yerine gerçekten yazılmış altı sayfa hem daha ucuza çıkar hem de arama motorları açısından daha sağlam bir temel kurar.

Bazı kalemlerde yapılan tasarruf kısa sürede geri geliyor.

Formun arka ucu birinci sırada. Denetlediğimiz bir sitede teklif formu dışarıdan çalışıyor görünüyordu, ama gönderilen talepler hiçbir yere ulaşmıyordu; ekranda yalnız sahte bir referans numarası üretiliyordu. Başka bir sitede randevu formunun arka ucu talebi sadece sunucu kaydına yazıyordu, e-postaya da panele de WhatsApp'a da hiçbir şey gitmiyordu.

Bir deneyin kendi formunuzu. Telefonunuzdan doldurun, gönderin ve talebin gerçekten size ulaştığını görün; ekranda çıkan teşekkür mesajı formun çalıştığını göstermiyor, çünkü o mesaj tarayıcıda üretiliyor ve talebin size ulaşıp ulaşmadığıyla ilgili hiçbir bilgi taşımıyor.

• Barındırma: en ucuz paket, telefonda yavaş açılan bir site demek olabilir. Sunucunun konumu ve kaynakları teklifte yazsın.
• Ölçüm kurulumu: hangi sayfanın arama ve mesaj getirdiğini bilmiyorsanız, reklam bütçesini nereye koyacağınızı da bilemezsiniz. Araçlar ücretsiz, kurulum emeği fiyatlanır.
• Yedekleme: yedeği olmayan bir sitede küçük bir hata, sıfırdan yapım işine dönüşebilir.
• Erişimler: yönetim paneli, barındırma hesabı ve bağlı Google hesapları sizin elinizde olmalı.

Bu listeyi kopyalayıp teklif istediğiniz her firmaya aynen gönderebilirsiniz. Cevapların yazılı olması önemli. Sözlü mutabakat teslim gününde işe yaramıyor, çünkü tarafların ne konuştuğunu değil teklifte ne yazdığını hatırlayan bir kayıt gerekiyor ve o kayıt anlaşmazlık çıktığında tek dayanağınız oluyor.

• Alan adı kimin adına kayıtlanacak ve WHOIS kaydında hangi isim görünecek?
• Barındırma hesabının ve yönetim panelinin erişim bilgileri bana teslim edilecek mi?
• SSL sertifikası ücretsiz mi, ücretli mi ve yenilemesi otomatik mi?
• Teklifte hangi sayfalar var, her sayfanın metnini kim yazacak?
• Fotoğrafları kim sağlayacak, çekim dahil mi?
• Formlardan gelen talep nereye düşecek, e-postaya mı panele mi WhatsApp'a mı?
• KVKK aydınlatma metni ve çerez bilgilendirmesi sitede nerede görünecek?
• Kaç tur revizyon dahil, sonrası nasıl ücretlendirilecek?
• İkinci yıl toplam ne ödeyeceğim, kalem kalem yazabilir misiniz?
• Yayından sonra destek ne kadar sürüyor ve kapsamı ne?
• Yayında olan üç gerçek site adresi verebilir misiniz?